Czekolada czekoladzie nierówna
Bierzesz o rak tabliczkę ulubionej czekolady. Wygląda zupełnie tak jak jeszcze kilka miesięcy temu, ale… przyglądasz się opakowaniu, a tam gramatura: 90 g, nie jak zwykle 10 g. Co tu się wydarzyło? To właśnie bada Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
UOKiK prześwietla rynkowych gigantów – Danone, Mondelez, Nestlé oraz Unilever – w sprawie tzw. downsizingu, sprawdzając, czy ciche zmniejszanie gramatury produktów przy zachowaniu dawnego opakowania i ceny nie wprowadza konsumentów w błąd.
Zjawisko nazywane downsizingiem lub shrinkflacją, dotyka w Polsce najczęściej artykułów spożywczych, zwłaszcza słodyczy oraz nabiału. Choć producenci formalnie umieszczają na etykiecie nową masę, przy nawykowych zakupach łatwo przegapić tę zmianę, płacąc w rzeczywistości znacznie więcej za mniejszą ilość towaru.
Zmniejszenie ilości lub objętości produktu bez wyraźnego poinformowania o tym kupującego osłabia zaufanie do marek i utrudnia porównywanie cen. Jak zaznacza Prezes UOKiK Tomasz Chróstny, uczciwa komunikacja to podstawa świadomych decyzji konsumenckich. Urząd przeanalizuje, czy szata graficzna, rozmiar opakowań oraz sposób prezentowania zmian przez koncerny Danone, Mondelez, Nestlé i Unilever nie stwarzają mylnego wrażenia, że kupujemy dokładnie tyle samo, co wcześniej. Jeśli praktyki te zostaną uznane za naruszenie praw konsumenta, spółkom mogą zostać postawione oficjalne zarzuty.
Działania polskiego regulatora zyskały mocne oparcie w niedawnym orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (sprawa C-301/25). TSUE jednoznacznie potwierdził, że nawet jeśli zmniejszony produkt ma poprawnie wydrukowaną nową wagę na etykiecie, wizualne sugerowanie braku zmian i tak może stanowić nieuczciwą praktykę rynkową. Problem ukrytego okrajania produktów dostrzegają także inne państwa członkowskie – specjalne regulacje prawne oraz wyroki sądowe w sprawie downsizingu zapadały już m.in. we Francji, Austrii, Niemczech i na Węgrzech.
