Mamo, odpuść sobie. Dlaczego noworoczne postanowienia nie działają i co da Ci więcej szczęścia?
Nowy rok, nowa ja. Jest 1 stycznia rano, budzisz się po sylwestrowej nocy i chociaż w głowie lekko szumi, to mam nadspodziewanie dużo energii. Wszak postanowiłaś sobie… Wielkie plany, nowy planer, dieta od dziś i wizja domu, w którym zabawki same się układają. Postanowienia spisane, energia opada do normalnego poziomu (albo poniżej) i rozpoczyna się dziś powszedni.
Zauważyłaś, że planujesz wielką rewolucję życiową dokładnie wtedy, gdy jedyne, o czym marzysz, to drzemka? To nie Twoja wina – Twój mózg próbuje odzyskać kontrolę nad chaosem, ale robi to w najgorszy możliwy sposób: dokładając Ci obowiązków. Prawdziwym aktem odwagi w styczniu nie jest pójście na siłownię, ale przyznanie: „Jestem zmęczona i mam prawo po prostu być”.
Pułapka „Nowego Otwarcia” (Efekt Świeżej Karty)
Psychologia nazywa to Fresh Start Effect. Data 1 stycznia działa na nasz mózg jak magnes. Po grudniu, który dla mam jest często najcięższym miesiącem w roku (logistyka prezentów, gotowanie, sprzątanie, emocje dzieci, ferie świąteczne), podświadomie pragniemy „odcięcia”. Wydaje nam się, że nowy kalendarz w magiczny sposób da nam nowe pokłady energii, których fizycznie nie mamy.
Mechanizm ucieczkowy: „wtedy wreszcie będzie lepiej”
Kiedy jesteśmy skrajnie zmęczone, nasz umysł szuka ratunku w fantazjach o kontroli. Presja na postanowienia (dieta, porządek, idealna organizacja czasu) to próba odzyskania poczucia sprawstwa. Myślimy: „Jeśli tylko zacznę rano ćwiczyć i planować posiłki, ten chaos w moim życiu wreszcie zniknie”. To próba ucieczki od zmęczenia poprzez jeszcze większą dyscyplinę.
Kulturowy „social media pressure”
W styczniu Instagram i Facebook zalewają nas obrazami detoksów, uporządkowanych szaf i ambitnych planów. Mama, która po świętach marzy tylko o tym, by nikt do niej nie mówił przez godzinę, widzi inne kobiety, które „już działają”. Pojawia się lęk przed zostaniem w tyle (FOMO – Fear Of Missing Out) i poczucie, że odpoczynek to lenistwo, na które nie może sobie pozwolić.
Skrajność za skrajność
Po okresie świątecznego „rozpasania” (jedzenie pierogów, odpuszczanie rutyny, bałagan po prezentach) często wpadamy w drugą skrajność. To mechanizm wahadła: skoro było bardzo luźno, teraz musi być bardzo restrykcyjnie. Nie szukamy balansu, tylko chcemy ukarać się za grudniowy „brak dyscypliny”.
Brak rozróżnienia między zmęczeniem fizycznym a psychicznym
Po maratonie świątecznym jesteśmy zmęczone fizycznie (nogi, plecy) i przebodźcowane (hałas, goście). Nasz mózg potrzebuje regeneracji, ale my mylimy ten stan z apatią. Zamiast dać sobie czas na dojście do siebie, próbujemy „rozruszać się” nowymi wyzwaniami, co jest prostą drogą do wypalenia już w połowie lutego.
Perfekcjonizm to wróg radości z macierzyństwa. Porozmawiajmy o tym, jak przestać gonić króliczka.
Dlaczego postanowienia noworoczne u mam zazwyczaj padają?
Nie da się wprowadzić pięciu nowych nawyków, gdy dziecko ząbkuje, a Ty śpisz 4 godziny na dobę! Tak po prostu! A często zbyt wysoko zawieszamy sobie poprzeczkę: Chcemy być „fit”, „eko”, „smart” i „zen” jednocześnie. Każde potknięcie traktujemy jak porażkę, co odbiera motywację do dalszych działań.
Koncepcja „wystarczająco dobrej mamy” (Donald Winnicott)
Wyobraź sobie, że bycie idealną mamą to próba przejścia przez życie na paluszkach, żeby nie obudzić dziecka i nie zrobić ani jednego fałszywego ruchu. Bycie wystarczająco dobrą mamą to wspólny taniec – czasem nadepniecie sobie na palce, czasem zgubicie rytm, ale wciąż jesteście w tym razem i cieszycie się muzyką. Donald Winnicott powiedziałby Ci dzisiaj: Twoje niedoskonałości to nie błędy w sztuce, to narzędzia, dzięki którym Twoje dziecko uczy się prawdziwego świata.
Koncepcja „wystarczająco dobrej matki” (ang. the good-enough mother) to jedno z najbardziej uwalniających haseł w psychologii, którego autorem jest brytyjski pediatra i psychoanalityk Donald Winnicott. Wprowadzając to pojęcie w połowie XX wieku, Winnicott zdjął z barków kobiet ciężar bycia ideałem. Zauważył, że na samym początku życia niemowlęcia mama musi być niemal w 100% responsywna – natychmiast reagować na głód, płacz i potrzebę bliskości. Jednak wraz z rozwojem dziecka, mama naturalnie zaczyna „zawodzić”: nie przychodzi w ułamku sekundy, bo właśnie parzy herbatę; nie zawsze odgaduje powód płaczu za pierwszym razem; czasem jest zmęczona, poirytowana lub po prostu zajęta sobą. Według Winnicotta, to „zawodzenie” jest dziecku niezbędne do rozwoju! Jeśli mama byłaby „idealna” i zaspokajała każdą potrzebę dziecka zanim ono zdążyłoby ją poczuć, dziecko nigdy nie nauczyłoby się, że: jest odrębną istotą, frustracja jest do przeżycia, a świat nie jest magiczny – dziecko uczy się, że musi komunikować swoje potrzeby, bo nikt nie czyta w jego myślach.
Bycie „wystarczająco dobrą” oznacza, że: dbasz o fundamenty (dziecko czuje się kochane, bezpieczne i zaopiekowane), dajesz sobie prawo do błędów i uczysz autentyczności.
Twoje błędy uczą dziecko, jak radzić sobie z trudnościami. Perfekcyjna mama to dla dziecka nieosiągalny (i frustrujący) wzorzec.
Zamiast rewolucji – Metoda Małych Kroków (Kaizen)
- Zasada 1%: Co możesz zrobić dziś, co zajmie 2 minuty i poprawi Twój humor? (np. wypicie ciepłej kawy, 5 minut z książką).
- Zamień „muszę” na „chcę” lub „mogę”: Zamiast „Muszę schudnąć 10 kg”, spróbuj „Chcę wyjść na 15-minutowy spacer dla przewietrzenia głowy”.
- Cele procesowe, nie wynikowe: Skup się na tym, co robisz, a nie na tym, co chcesz osiągnąć za pół roku.
Twoja nowa lista na styczeń, lista „Odpuszczania”
Proponuję Ci stworzenie listy rzeczy, które w tym roku… przestaniesz robić. Przykłady:
- Przestaję porównywać swój salon do mieszkań z Pinterest.
- Odpuszczam wyrzuty sumienia, gdy włączam dziecku bajkę, by odpocząć.
- Przestaję mówić „tak”, gdy całe moje ciało krzyczy „nie”.